10 największych mitów o cukrzycy typu 1, w które wciąż wierzą ludzie

Cukrzyca typu 1 (T1D) to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy niszczy komórki beta trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny. Mimo że dotyczy setek tysięcy osób w Polsce i milionów na świecie, wciąż otacza ją masa mitów. Część z nich jest po prostu irytująca, inne mogą być niebezpieczne – opóźniają diagnozę, wywołują poczucie winy u chorych i ich rodzin lub prowadzą do złego leczenia.

Rozbijam na czynniki pierwsze 10 najpopularniejszych mitów.

1. „Cukrzycę typu 1 dostaje się od jedzenia za dużo cukru/słodyczy”

Mit nr 1 pod względem popularności.

Prawda: Cukrzyca typu 1 nie ma nic wspólnego ze stylem życia ani dietą. To choroba autoimmunologiczna – organizm atakuje własne komórki produkujące insulinę. Nadmiar cukru może przyczyniać się do cukrzycy typu 2, ale nie do typu 1. Diagnoza może spaść na osobę, która nigdy w życiu nie jadła słodyczy.

2. „Cukrzyca typu 1 i typu 2 to w zasadzie to samo”

Bardzo częste uproszczenie.

Prawda: To dwie zupełnie różne choroby.

• Typ 1: autoimmunologiczny, brak insuliny, wymaga jej podawania od początku.
• Typ 2: głównie insulinooporność, często związana z nadwagą, stylem życia, wiekiem. Leczenie, przebieg i ryzyka są inne. Mieszanie ich ze sobą bagatelizuje powagę typu 1.

3. „Dzieci mogą z tego wyrosnąć”

Mit szczególnie okrutny dla rodziców.

Prawda: Cukrzyca typu 1 jest chorobą dożywotnią. Nie da się z niej „wyrosnąć”, bo zniszczone komórki trzustki nie regenerują się (na razie). Można świetnie nią zarządzać, ale insulina jest potrzebna zawsze.

4. „Osoba z cukrzycą typu 1 nie może jeść słodyczy ani węglowodanów”

Klasyka.

Prawda: Może jeść wszystko, co osoba bez cukrzycy – tylko musi umieć to policzyć i pokryć insuliną. Oczywiście lepsza jest dieta zbilansowana i nisko przetworzona, ale okazjonalny kawałek ciasta czy pizza nie są zakazane. Klucz to edukacja i technologia (bolus, CGM).

5. „Cukrzyca typu 1 dotyczy tylko dzieci i młodzieży”

Dawniej nazywano ją „młodzieńczą”, ale to już nieaktualne.

Prawda: Może pojawić się w każdym wieku – także po 30., 40., a nawet 60. roku życia (tzw. LADA – Latent Autoimmune Diabetes in Adults). Wiele osób dostaje błędną diagnozę typu 2 na początku.

6. „Skoro bierzesz insulinę, to możesz jeść, co chcesz”

Odwrotność mitu nr 4.

Prawda: Insulina nie jest „magiczną kartą”, która pozwala jeść bez opamiętania. Nadmiar jedzenia = duże wahania glikemii, większe dawki insuliny, ryzyko tycia i powikłań. Zarządzanie cukrzycą to ciągła matematyka i praca.

7. „To nie jest poważna choroba”

„Przecież wyglądasz normalnie!”

Prawda: Nieleczona lub źle leczona cukrzyca typu 1 może prowadzić do śpiączki ketonowej, a w dłuższej perspektywie do poważnych powikłań (uszkodzenie nerek, oczu, nerwów, serca). To choroba wymagająca 24/7 uwagi. Jednocześnie przy dobrym leczeniu można żyć pełnią życia.

8. „Insulina uzależnia / jest szkodliwa”

Słyszałem to wiele razy.

Prawda: Insulina nie uzależnia – ratuje życie. Bez niej osoba z T1D umiera. To hormon, którego organizm nie produkuje. Porównywanie jej do „uzależnienia” jest tak samo absurdalne jak mówienie, że ktoś z niedoczynnością tarczycy jest uzależniony od lewotyroksyny.

9. „Można wyleczyć cukrzycę typu 1 dietą, suplementami, ziołami, postem itp.”

Cynamon, kurkuma, sok z kapusty, modlitwa…

Prawda: Na obecnym etapie medycyny nie ma wyleczenia. Są obiecujące terapie (np. przeszczepy komórek, leki modyfikujące układ odpornościowy jak teplizumab), ale nie ma cudownego środka. Suplementy mogą wspomagać, ale nie zastąpią insuliny.

10. „To wszystko genetyka – jeśli nie ma w rodzinie, to niemożliwe”

Prawda: Genetyka zwiększa ryzyko, ale nie determinuje. Większość osób z T1D nie ma chorego rodzica czy rodzeństwa. W grę wchodzą czynniki środowiskowe (wirusy, dieta we wczesnym dzieciństwie, wit. D itp.), ale mechanizm wyzwalający nie jest do końca poznany.

Podsumowanie

Cukrzyca typu 1 to nie efekt „złego stylu życia” i nie wyrok. To codzienna walka o stabilną glikemię, ale też dowód na niesamowitą odporność i zaradność chorych. Im więcej osób zrozumie prawdziwą naturę tej choroby, tym mniej będziemy spotykać się z głupimi komentarzami i tym szybsza będzie diagnostyka.

A Ty z jakim mitem spotykasz się najczęściej? Napisz w komentarzu – chętnie rozwinę któryś z nich w osobnym wpisie.